Doğa ve Hayvanlar
Doğa ve Hayvanlar
Doğa ve Hayvanlar
Moda ve Güzellik
Moda ve Güzellik
Otomobil
Otomobil
Oyun
Oyun
Adlaşmış sıfat ve adlaşmış ortaç (sıfat-fiil) arasındaki temel fark, adlaşmış ortaçların her zaman bir fiilden türetilmiş olmasıdır
Adlaşmış sıfat , aslen sıfat görevinde olan bir kelimenin, cümle içinde isim gibi kullanılarak ismin yerini tutması durumudur. Bu durumda sıfat, çekim eki alabilir veya almayabilir. Örnek: "Yaralı hastaneye kaldırıldı" cümlesinde "yaralı" kelimesi, "yaralı kişi" anlamında kullanılmıştır
Adlaşmış ortaç ise, bir fiilin cümlede sıfat görevinde kullanılan hâlidir. Bu tür kelimeler, fiillere "-en, -esi, -mez, -ar, -di(k), -di(ği), -ecek ve -miş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Örnek: "Haşladıktan sonra, suyu iyice süzülmüş sebzeleri kâseye boşaltıyoruz" cümlesinde "süzülmüş" kelimesi, sıfat-fiil olarak kullanılmıştır
Özetle :
Sıfat ve sıfat-fiili ayırt etmek için şu yöntemler kullanılabilir: Ekler: Sıfat-fiiller, fiillere getirilen "-an (-en), -ası (-esi), -maz (-mez), -ar (-er / -ır / -ir / -r), -dık (-dik / -duk /-dük), -acak (-ecek), -mış (-miş / -muş / -müş)" ekleriyle oluşturulur. Görev: Sıfat-fiiller, varlıkları niteledikleri için sıfat görevinde kullanılırlar ve yan cümlecik kurarlar. Olumsuzluk: Bir sözcük sıfat-fiil eklerini almışsa, "ma, me" olumsuzluk ekiyle olumsuz yapılabilirse sıfat-fiil olarak kalır. Örnek: Sıfat: "Ağacın kırık dallarını kökünden kestik." cümlesinde "kırık" sözcüğü sıfat-fiil değildir. Sıfat-fiil: "Ağacın kırılmış dallarını kökünden kestik." cümlesindeki "kırılmış" sözcüğü sıfat-fiildir. Ayrıca, sıfat-fiiller niteledikleri isim düştüğünde onun yerine geçerek bir isim gibi kullanılırlar, yani adlaşırlar.
Hayır, adlaşmış zamir ve adlaşmış sıfat aynı şey değildir. Adlaşmış sıfat, bir ismi niteler veya tanımlar, ancak zamir görevi görmez. Adlaşmış zamir ise bir ismi temsil eder veya yerine geçer.
Evet, "ortaç" ve "sıfat-fiil" aynı şeyi ifade eder. Sıfat-fiil, bir fiilin cümlede sıfat görevinde kullanılan hâlidir. Örnekler: "Çalışan öğrenci derslerinde başarılı olur" cümlesinde "çalışan" sözcüğü sıfat-fiildir. "Yaralanan yolcular hastaneye kaldırıldı" cümlesinde "yaralanan" sözcüğü sıfat-fiildir.
Adlaşmış Sıfat Örnekleri: Güzel olanlar (güzel sıfatının adlaşmış hali). Zenginler (zengin sıfatının adlaşmış hali). Bozukları (makine adını nitelerken, çekim eki alarak hem "makine" adının yerine geçmiş hem de nitelik bildirmiştir). Küçük (bir kişiyi nitelerken, çekim eki almadan hem nitelediği kişinin yerine geçmiş hem de nitelik bildirmiştir). Adlaşmış Zamir Örnekleri: Kendisi (kişi zamirinin adlaşmış hali). Herkes (belirsiz adıl zamirin adlaşmış hali).
Adlaşmış sıfatlara bazı örnekler: Ek almayan adlaşmış sıfatlar: "Bana dürüstlük dersi veren de yalancının önde gideni". "Bu arabayı kaldırım ortasına park eden kim?". "Kılık kıyafetini gören de onu saygıdeğer biri zanneder". "Beni soran olursa burada yok dersin". Çekim eki alan adlaşmış sıfatlar: "Saldırıyı gerçekleştirenlerin robot resmi çizildi". "Allah'a iman edenin kalbi her zaman ferahtır". "Şu kaldırımda dikilip duranı tanıyor musun?". "Suç çocukta değil, çocuğu başıboş bırakanda". Çoğul eki alan adlaşmış sıfatlar: "Tanıdıkları görmeden buradan ayrılmak istemedim". "Sevenler bir gün elbet yeniden kavuşur". "Arkamızdan gülenlere gereken cevabı çok yakında vereceğiz". "Biçareler ne yapacaklarını şaşırmış durumdaydılar". Diğer örnekler: "Yaralı, doktora durmadan bağırıyordu". "İhtiyar, adama bir şeyler söylüyordu". "Kurnaz, adamı kandırmaya çalışıyordu". "Gençler daha çabuk anlar". "Çalışkanları herkes sever".
Adlaşmış ortaç, sıfat-fiil eklerini alır. Bu ekler şunlardır: -an, -en; -ası, -esi; -maz, -mez; -ar, -er; -dık, -dik, -duk, -dük; -ecek, -acak; -mış, -miş, -muş, -müş. Adlaşmış ortaçlar, sıfat-fiil eklerini alarak adlaşmış sıfat görevi görür ve cümlede ismin yerine geçer.
Adlaşmış sıfat fiilin bulunması için şu adımlar izlenebilir: 1. Fiil soylu kelimelerin tespiti. 2. Çekim eki kontrolü. 3. Anlam bütünlüğü analizi. Bazı adlaşmış sıfat fiil örnekleri: "Yorulan kişiler ara verebilir" cümlesinde "yorulan" kelimesi sıfattır. "Geçmişimi unutup ileriye bakmak istiyorum" cümlesinde "geçmişim" adlaşmış sıfat fiildir. "Sabredenler er ya da geç muradına erer" cümlesinde "sabreden" kelimesi çoğul eki "-ler" getirilmiş ve kelime adlaşmış sıfat fiil olarak kullanılmıştır. Daha fazla örnek ve detaylı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: hurriyet.com.tr; turkedebiyati.org; karar.com.
Blog
Angel ne anlama gelir?
Adlaşmış sıfat ve adlaşmış ortaç nasıl ayırt edilir?
Angarya ne demek?
Akrep burcu yükseleni yay kadını nasıl olur?
Amon ile Ra neden birleşti?
Almanca temel gramer nasıl öğrenilir?
Amme efkarı ne demek TDK?
Almanca fiil çekimleri listesi PDF nereden indirilir?
A1-A2 seviyesi için hangi gramer kitabı?
Almanca renk isimleri nasıl yazılır?
Aksesuar ingilizce ne demek?
Abi kardeş Türkçe altyazı var mı?
Abla abla kime denir?
And Dağları uçak kazası kaç kişi kurtuldu?
Albay rütbesi kaç yıl?
Acitasyon ne demek?
Agalar ne demek?
Amerika'da 1 saat Türkiye'de kaç saat?
Anarşik ne anlama gelir?
Abuk ne demek?
Ankara Çankaya'da kaç tane semt var?
Aforos ve enterdi nedir?
Alfabetik sıraya göre son harf hangisi?
Aklıselim nasıl yazılır TDK?
Amuda kalkmak ne anlama gelir?
Akıllı zıt anlamlısı nedir?
Almanca öğrenmek zor mu?
Almanca A1 seviyesi için kaç alıştırma?
Alaaddin ne anlama gelir?
Almanca günler neden farklı?
Ali Sabancı ne kazası geçirdi?
Almanca A1 ve B1 seviyesi nedir?
Acı çekmenin eş anlamlısı nedir?
Ana yurdundan ayrı nasıl yazılır TDK?
Ama çakma ne demek?
Alaz İngilizce ne demek?
Amatör Türkçe ne demek?
Afete Hazırlık Kulübü hangi aylara ait çalışmalar yapar?
Ahengi bozan nedir?
Ahlaka mugayir ne demek?