Doğa ve Hayvanlar
Doğa ve Hayvanlar
Doğa ve Hayvanlar
Moda ve Güzellik
Moda ve Güzellik
Otomobil
Otomobil
Oyun
Oyun
"Akıl" kelimesi, yapım eki içermez, çekim eki de almaz.
Yapım ekleri, sözcüklere eklenerek onların anlamını veya türünü değiştirir. Çekim ekleri ise kelimelerin anlamını değiştirmeden, diğer kelimelerle olan ilişkilerini belirler
"Akıl" kelimesi, Türkçe'de sadece "-lar" veya "-ler" çoğul ekiyle kullanılabilir, ancak bu ek de kelimenin anlamını değiştirmez
Çekim eki alarak türeyen kelimelere örnek olarak şunlar verilebilir: Gözlük satıcısı, öğrencilerle şakalaşıyordu. Yazılı, anlatınız, gelişmeli, oynamıyor, kanıyor, içerliyor, çevrim, devrildi. Türemiş kelimeler, kök ya da gövdelere yapım eki getirilerek oluşturulur ve en az bir yapım eki içerir.
Hem çekim hem yapım eki almış kelimelerden 20 örnek şu şekildedir: gözlükler; kulaklıklar; ağaçlıkda; şehirliler; köylüler; susadılar; gülümsediler; sevilir; belirtiler; satıcıydı; sokaktaydı; eğlenceliydi; yorgundu; sevimliydi; tatlıydı; tuzluydu; bilgiliydi; giyecekler; haykırdı; cıvıltılıydı. Daha fazla örnek için eodev.com sitesindeki "Hem çekim eki hemde yapım eki almış kelimeler yazar mısınız (20 tane)" başlıklı göreve göz atabilirsiniz. Özetle, hem çekim hem yapım eki almış kelimelerin sayısı sınırsızdır. Ek bilgi: Yapım ekleri, kelime kök veya gövdesine getirilerek kelimenin yeni bir anlam kazanmasını sağlar. Çekim ekleri, kelimelerin kök ve gövdesine getirilerek kelimelerin yapısını değiştirmeden kelimelere çoğulluk gibi anlamlar kazandırır.
Hal ekleri çekim ekidir. Çekim ekleri, kelimenin anlamını değiştirmeden cümledeki diğer kelimelerle anlam ilişkisi kurmasını sağlar. Ancak, hal ekleri cümleye sıfat görevinde eklenirse, bu durumda anlam değişir ve hal ekleri yapım eki olarak değerlendirilir.
Kip eki ile çekim eki arasındaki fark şu şekilde özetlenebilir: Kip eki, fiil kök veya gövdelerine eklenerek, fiillerin zamanını, yapılış şeklini ve şahsını (eylemi yapan kişiyi) belirtir. Çekim eki ise sözcüklerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlar. Özetle: - Kip eki: Zaman, şekil ve şahıs belirtir. - Çekim eki: Kelimenin cümle içindeki görevini belirler. Örnekler: - Kip eki: "gel" + "di" + "m" = "geldim" (haber kipi). - Çekim eki: "okul" + "a" + "git" = "okula git" (hâl eki).
"Gelince" kelimesinde -ce eki çekim ekidir. Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, cümlede görev almasını, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirtir. Örnekler: Okul-a git-iyor-um → Okula gidiyorum. Ağaç-ın dal-ı-nı kır-dı-lar → Ağacın dalını kırdılar. Yapım ekleri ise sözcüklere gelerek onlardan yeni sözcükler türeten eklerdir ve her zaman çekim eklerinden önce gelir. Örnekler: Göz-lük. Ev-ci. Akıl-lı.
Hem yapım eki hem de çekim eki almış sözcüklere "türemiş sözcük" veya "gövde" denir. Örnekler: "gözlükçülük" (göz-lük-çü-lük); "askılık" (as-kı-lık); "gezici" (gez-i-ci).
Çekim ekini bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Kelimenin türünü belirleme: Çekim ekleri, isim ve fiil soylu kelimelerin sonuna veya gövdesine gelir. 2. Eklenen ekleri inceleme: Kelimeye eklenmiş olan "-ler", "-lar" (çoğul eki), "-i", "-e", "-de", "-ten" gibi eklere bakılır. 3. Eklerin işlevini anlama: Bu ekler, kelimenin cümle içindeki görevini, hâlini, sayısını, zamanını veya şahsını belirtir. Örneğin, "kitaplar" kelimesinde "-lar" çoğul eki, "evinde" kelimesinde "-de" bulunma durum eki, "özledim" kelimesinde "-dim" görülen geçmiş zaman eki bulunmaktadır. Ayrıca, bir cümlede çekim eki almış kelimeleri bulmak için fiile "nerede", "neyi", "ne zaman", "neden" gibi sorular sorulabilir. Çekim ekleri hakkında daha fazla bilgi için aşağıdaki kaynaklar kullanılabilir: tr.wikipedia.org; dilbilgisi.net; turkedebiyati.org.
Blog
Adın ne ingilizce ne demek?
Acil Yardım ve Afet Yönetimi mezunu devlette ne iş yapabilir?
Aklım yapım eki mi çekim eki mi?
Ahvali hazıra ne demek TDK?
Almanca genitiv nasıl ayırt edilir?
Adıyaman'ın eski plakası nedir?
Ankara'da kaç tane şeker fabrikası var?
Alim ile arif arasındaki fark nedir?
Adıyaman deprem şehitleri nerede defnedildi?
Almanca hobi nasıl sorulur?