Doğa ve Hayvanlar
Doğa ve Hayvanlar
Doğa ve Hayvanlar
Moda ve Güzellik
Moda ve Güzellik
Otomobil
Otomobil
Oyun
Oyun
Advers etki , bir ilaçtan veya ameliyat gibi başka bir müdahaleden kaynaklanan istenmeyen zararlı bir etkidir
Advers etki, ana veya terapötik bir etkiye ikincil olarak değerlendirildiğinde "yan etki" olarak adlandırılabilir
Bazı advers etkiler sadece bir tedaviye başlarken, tedaviyi arttırırken veya tedaviyi keserken ortaya çıkar. Advers etkilere plasebo tedaviler de neden olabilir
Advers etkiler, bir hastalığın veya prosedürün komplikasyonlarına neden olabilir ve prognozunu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca bir tedavi rejimine uyulmamasına da yol açabilirler
Advers etkiler, çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir:
İlaçların yan etkileri, ilacın istenmeyen ve zararlı reaksiyonlarıdır. Bazı yan etki türleri: A tipi yan etkiler: Doza bağımlı ve tahmin edilebilir reaksiyonlar. B tipi yan etkiler: Doza bağımlı olmayan ve öngörülemeyen reaksiyonlar. Fonksiyonel toksik etkiler: İlacın doz aşımı veya bireysel duyarlılığın artması sonucu ortaya çıkar. Biyokimyasal toksik etkiler: İlacın biyokimyasal göstergelerde değişiklik yapması. Yan etkilerin nedenleri arasında genetik faktörler, hastanın altta yatan hastalıkları ve diğer ilaçlarla etkileşimler yer alabilir. Yan etkiler genellikle hafif şikayetlerden (geçici mide-bağırsak sorunları veya cilt kızarması gibi) hayati tehlike oluşturan durumlara kadar değişebilir. Yan etkiler ortaya çıktığında, özellikle ciddi olanlar, tıbbi yardım alınmalıdır.
Advers etkilerin sınıflandırılması çeşitli şekillerde yapılabilir: Şiddetine göre: hafif; orta; ciddi; ölümcül. Sıklığına göre: çok yaygın (> %10); yaygın (%1-%10); yaygın olmayan (%0.1-%1); seyrek (%0.01-%0.1); çok seyrek (< %0.01). Zamanlamasına göre: akut (tedavi başlangıcından kısa süre sonra); subakut (tedavi başlangıcından birkaç gün sonra); kronik (tedavi başlangıcından haftalar veya aylar sonra). İlişkisine göre: kesin (nedensel ilişki kanıtlanmış); muhtemel (nedensel ilişki olası); mümkün (nedensel ilişki belirsiz); tesadüfi (nedensel ilişki yok). Tipine göre: Tip A (augmented); Tip B (bizarre); Tip C (chronic); Tip D (delayed); Tip E (end of use); Tip F (failure); Tip G (genetic/genomic). Advers etkiler, ilaç veya tıbbi müdahalelerin neden olduğu istenmeyen zararlı etkilerdir.
İlaç yan etkisi, kişinin aldığı bir ilaçtan dolayı zarar görmesi olarak ifade edilir. İlaç yan etkileri, sebep ve şiddet gibi kriterlere göre sınıflandırılabilir: A tipi yan etkiler: Doza bağımlı ve tahmini yan etkilerdir. B tipi yan etkiler: Doza bağımlı olmayan ve öngörülemeyen yan etkilerdir. Yan etkiler, erken (ilacın alımını takiben ilk 1 saatte ortaya çıkan) ve geç (1 saatten sonra ortaya çıkan) olarak da sınıflandırılabilir. İlaç yan etkileri gözlemlendiğinde, bir sağlık uzmanına danışılması önerilir.
Adverse kelimesi Türkçede "olumsuz", "ters", "aleyhte" anlamlarına gelir. Bazı örnekler: adverse weather conditions (olumsuz hava koşulları); adverse effect (olumsuz etki); adverse reaction (ters reaksiyon).
Etki türleri çeşitli alanlarda farklı şekillerde sınıflandırılabilir. İşte bazı örnekler: Sosyal etki türleri: Uyma. İtaat. İçselleştirme. Konformite. Fiziksel etki türleri: Merkezi etki. Eğik etki. Plastik darbe.
Advers etkilerin ve ilaca ait diğer problemlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi, anlaşılması ve önlenmesine yönelik bilimsel çalışmalar ve etkinlikler farmakovijilans kapsamında yürütülür. Farmakovijilans faaliyetleri şunları içerir: Advers reaksiyonların izlenmesi, kayıt altına alınması, değerlendirilmesi ve arşivlenmesi. Dünya sağlık otoritelerinin resmi internet sitelerinin incelenmesi ve ilaç güvenliliği ile ilgili uyarıların takip edilmesi. Ruhsat sahipleri tarafından yapılan güvenlilik ile ilgili başvuruların incelenmesi. Risk yönetim planlarının ve periyodik yarar/risk değerlendirme raporlarının incelenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması. Ek izlemeye tabi ilaçlar listesinin oluşturulması. Sağlık mesleği mensuplarına eğitim programları düzenlenmesi. Bilimsel danışma kurulları ile irtibat hâlinde çalışılması ve diğer dairelerle işbirliği ve koordinasyonun sağlanması. Türkiye'de bu faaliyetler, 2005 yılında Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü'ne bağlı TÜFAM tarafından yürütülmeye başlanmış, 2011 yılında Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun kurulmasıyla TÜFAM bu kurum bünyesinde faaliyetlerini sürdürmüştür.
İlaç kullanırken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar şunlardır: Doktor tavsiyesi almak: İlaç kullanmaya başlamadan önce mutlaka bir doktora danışılmalıdır. Dozajı aşmamak: İlaçların önerilen dozajına sadık kalınmalıdır. Zamanında kullanmak: İlaçlar belirli saatlerde ve düzenli olarak alınmalıdır. Yan etkileri izlemek: Yeni bir ilaca başlandığında vücudun verdiği tepkiler dikkatlice gözlemlenmelidir. İlaçları amacına uygun kullanmak: İlaçlar yalnızca önerildiği şekilde kullanılmalıdır. Alkol ve bazı yiyeceklerden kaçınmak: Alkollü içecekler ve süt, yoğurt gibi kalsiyum içeren besinler bazı ilaçlarla etkileşime girebilir. Son kullanma tarihine dikkat etmek: Tarihi geçmiş ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır. Bünyedeki alerjik durumları bildirmek: Sağlık personeline alerjik durumlar bildirilmelidir. İlaçları güvenli bir şekilde saklamak: İlaçlar kilit altında ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde muhafaza edilmelidir.
Sağlık
Akgünlük yağı ne işe yarar?
56 ilaç geri ödeme listesine alındı mı?
Alkol bağımlılığı nasıl başlar?
Absans nöbetleri neden olur?
Aksesuar aurikula nedir?
Akupunktur ve elektroakupunktur arasındaki fark nedir?
Aile hekimi öğle arası kaçta?
ACTH testi kaç günde çıkar?
Ali Seven hangi hastalıktan öldü?
A grubu bildirimi zorunlu hastalıklar nelerdir?
6 haftalık gebelikte pıhtılı kanama neden olur?
Alerjik rinit için alerji aşısı nasıl yapılır?
Alkol hangi organlara zarar verir görsel?
Activia hangi hastalıklara iyi gelir?
Akciğer gaz embolisi nedir?
Aile sağlığı merkezi hangi hastalıklara bakar?
Akut ve kronik romatizmal ateşin farkı nedir?
Alerjik kişiler hangi yastığı kullanmalı?
Aile hekimleri dijital reçete nasıl yazar?
Aflatoksinin en tehlikeli türü nedir?
Alanin ne işe yarar?
Adana Seyhan Devlet Hastanesi ve Adana Şehir Hastanesi aynı mı?
77 kiloyum kaç kilo vermem lazım?
Ahmet Davutoğlu'nun eşi Sare Davutoğlu ne iş yapıyor?
Abdominal aorta hangi organları besler?
Akciğerde iltihap için hangi tahliller yapılır?
Adet döneminde dolgu yaptırılır mı?
6 Ay aşısı sonrası ateş düşürücü ne zaman verilir?
Aktifizyo boyun egzersizleri ne kadar sürede etki eder?
Adana'daki ilk hastane kim tarafından yapıldı?
Adetten kaç gün önce akıntı artar?
Acnlyse krem kaç ay kullanılır?
6.9 cm dil uzun mu?
AIDS'in en tehlikeli evresi nedir?
7 haftalık bebek kesesi kaç mm olur?
Abanoz ağacının faydaları nelerdir?
Akciğer lobları belirgin olursa ne olur?
6 numaraya geçen bebek kaç aylık olur?
Akciğer filmi sonucu e-nabızda görünür mü?
Akciğer röntgeni için aç olmak gerekir mi?